Intencu ni ion novan por disdoni la esperanton

Mi fine sentas min preta por esprimi kompleksajn pensojn esperante. Ho, mi scias. Kial mi povas esprimi ion kompleksan se mia menso ne estas kompleksa? La alia flanko de la afero: kial mi povas esprimi ion kio ne estas kompleksa, se mia menso estas tute kompleksa kaj kompleksiĝas pli kaj pli ĉiutage?



Bele! Vortoj inter konektitaj kun longa signifo. Frazoj kaj parafoj... tute por ion diri.



Mia investo je studado de esperanto eble jam tuŝas 60-70 horojn. Bonvolu diri al mi kiun lingvon oni povas lerni kaj povi esprimi tial pensoj post investi ne plu ol 70 horojn?



Kaj la plej bela parto de la afero konsistas en mia libereco por kontinui aŭ daŭri per mi mem. Tio ĉi signifas ke mi bezonas preskaŭ neniun helpon de instruisto. Mi estas mia instruisto, aŭ lernu.org kaj aliaj Interretaj paĝoj, sed ne homa instruisto. La oportuno enhavita en Interreto por disdoni la Esperantan Movadon ne ekzistis iam ajn antaŭe. Tiu ĉi oportuno estas tute nova -relative nova, almenaŭ por la movado. La ideo de Internacia Lingvo ekis je la dek naŭa jarcento, malpli ol 15 jaroj antaŭ ĝia fino.



Ju pli mi studas kaj komprenas la esperantan movadon kaj la esperantan lingvon mem, des malpli mi povas akcepti la stultecon aŭ obstinecon en homara speco. Mi estas tute konvinkita ke Esperanto ankoraŭ ne estas oficiale universala ponta lingvo pro la stulteco kaj manko de kompreno inter tiuj gravaj homoj kiuj plurfoje havis oportunojn por puŝi la lingvon universale kaj savi homaron de seriozaj malfacilaĵoj en ĉiutaga komunikada komplekseco.



Nia movado devas zorge serĉi solvon, ne pri la lingvo (ni jam scias ke ĝi funkcias), sed pri maniero oferi integralan ideon por ke ĝi estu akceptita kiel Universala Ponta Lingvo.



Ni sentas nin feliĉaj kiam ni renkontiĝas en konferencoj aŭ seminarioj, kaj kune kun aliaj esperante parolantoj el ambaŭ seksoj, el centoj de landoj, ni interparolis esperante kaj memoras kiom da tempo ni investis en ĝia lernado. Ni ridas kiam ni komparas niajn dekojn da horoj kun pli ol mil da horoj investitaj je la lernado de anglo, germano, franco, ĉino, hispano, japano, ktp.



Kaj, kompreneble, ne estas ebla por ni kompreni kial la homaro ankoraŭ ne adoptas la esperantan integralan komunikadan solvon. Tute nekomprenebla! Nekapableco malkovri la centoj de laŭdindaj bonaĵoj de la lingvo? Nekapableco kompreni novajn, malsamajn ideojn? Simpla stulteco?



Ni certe devas serĉi sistemon por injekti la ideon. Iu maniero tute malsama ol tio, kion ni jam intencis kaj ne funkciis.

La homara obstineco kontraŭ lingva solvo

Ĉiuj uloj havas langon. La movado de lango kombinata kun lipa movado kaj eliro de vento el pulmoj agas vortojn. Ni ne estas la nura specio kun ebleco por agi vortojn, nek la nura specio por kompreni signifojn de vortoj. Oni pensis delonge ke papagoj kiuj perfekte eblas prononci homarajn paroladojn, povis kompreni nenion, kion ili parolis. Sed tiu ideo estas jam tute malsama. Hodiaŭ, danke al esplorado de inteligentaj sciencaj esploristoj, ni nun pozitive scias ke la papagoj ne nur normale komprenas tion, kion ili parolas, sed ni ankaŭ nun scias ke ili povas apliki lingvajn regulojn al iliaj paroladoj.

Virino, kiu dum longe estas havanta belan papagon, perceptis kiel, la malbone nomita "besto aŭ birdo", komencis vere konjugacii verbojn en malsamaj situacioj al tiuj, kiuj la birdo jam antaŭe uzis. La ino ĉiam parolis angle al birdo. La birdo diris foje: "Bird flies. Bird flies." Sed unufoje ŝi klare aŭdis kiam la birdo diris: "The bird flied...". Kompreneble, la birdo aplikis aŭtomatan regulon, vere logikan regulon por formigi la preteran formon. Tiu ĉi regulo ne estis instruata al birdo de neniu. La birdo nur uzis bazan logikon kaj intencis diri ion, kion ne estis "korekta" laŭ la kutima parolado de la angla lingvo.

Se tiu ĉi travivaĵo ne klare provas la eblecon de papagoj por kompreni vortojn, mi devas relerni tuton en mia vivo.

Se la birdo estis dirinta "the bird flew", do ni povus jesi ke ĝi nur ripetis vortojn. Sed la birdo diris precipe "the bird flied", kaj tiu estas lingva eraro. Sed tiel eraro klare provas ke la birdo vere intencis apliki lingvan regulon. Do, la birdo ne nur ripetas, sed la birdo vere komprenas tion, kion ĝi parolas.

Nu, ni pensu pri esperanto kaj la papagoj. Ĉu vi povas imagi la grandan oportunecon por inviti novan specion al parolado kun ni? Imagu momente ke vi ne bezonas homan eston por paroli. Imagu momente ke vi povus subteni paroladon kun papago. La ekzemplo kun papago provas ke tiu specio vere povas lerni kaj depreni regulojn por korekte esprimi siajn pensojn.

Lerni anglon aŭ iun ajn kulturan lingvon estas certe multe pli malfacila ol lerni esperanton. Ni ne devas forgesi ke la reguloj por paroli esperanton estas tute sen esceptoj. Do, la birdo certe estus dirinta "la birdo flugis..." anstataŭ "the bird flied". Kaj la frazo "la birdo flugis..." estus korekta parolada maniero. Tiu ĉi estas nur unu ekzemplo de korekta parolada maniero. Sed, ĉu ni povas imagi la verajn eblecojn se papagoj estus eksponataj al esperanta parolado?

Mi supozas ke eksponado al esperanto donus al papago oportunon por provi ĝian eblecon vere interparoli kun homaj estoj. Kelkfoje, ni laciĝas pro paroli kun homaj estoj. Estus bona mallaco havi oportunon interparoli kun estoj sen kulturaj antaŭjuĝoj. Papagoj kun esperanto donus al ni tiel eblecon.

Pensu momente pri la pensado inter la menso de papago. La papago aŭdas kutime vortojn, frazojn kaj esprimojn diratajn de homaj estoj. Sed la papago estas konstante eksponata al mallogikaj uzadoj de vortoj, frazoj kaj esprimoj de homaj estoj. Mallogiko kondukas al neŭroza situacio. La birdo perdas konfidon en parolado kaj decidas ludi, anstataŭ vere uzi vortojn por komuniki pensojn.

La lernado de esperanto estus certe facila por papagoj. Kial ne ĉiuj povas simple kompreni ke tiel lernado estus, do, multe pli facila ankaŭ por homaj estoj?

Ĉi tiu estas nur unu el multaj ekzemploj de la malracia obstineco de multaj homaj estoj kiuj eĉ "estroj" nomiĝas. Se la homaro havas tielajn malraciajn estrojn, kiel oni povas pensi pri verajn ŝanĝojn?

Hodiaŭ, esperanto ne estas la sola internacia ponta lingvo nur pro malracia obstineco de stultaj estroj, kelkfoje nomitaj "politikistoj".